Sinds het begin van de [...]]]> Mensen lijken niet ongezonder te eten door de economische crisis. Sterker nog, Nederlanders kopen minder ongezonde snacks en snoep. Verder gooien we minder eten weg. En gezond eten kan goedkoop. Berekeningen laten zien dat dit voor 5 euro per dag kan. Dit blijkt uit nieuwe onderzoeken in opdracht van het Voedingscentrum.

Sinds het begin van de economische crisis gaan mensen zuiniger om met eten. Aan eten en drinken buitenshuis  geeft 7 op de 10 Nederlanders minder geld uit. Op de kosten van de dagelijkse boodschappen bespaart 63% van de mensen geld.

Ongezond eten laten we vaker in de winkel
Binnen de boodschappen besparen mensen het meeste op snoep, hartige snacks en frisdrank. Van alle Nederlanders koopt 37% minder of geen snoep. Voor snacks ligt dit op 34%.  Het Voedingscentrum is blij dat consumenten op deze extra’s bezuinigen, omdat ze weinig voedingsstoffen leveren en vaak veel suiker, zout of vet bevatten. Juist het allerminste wordt er bespaard op de basisvoeding, zoals brood, groente en fruit.

Zorgen over vis
Uit het onderzoek blijkt dat bijna  1 op de 5 Nederlanders minder vaak of geen vis meer koopt door de crisis. Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum noemt dit een negatieve ontwikkeling: “Vis bevat veel belangrijke voedingsstoffen. Hiervan krijg je voldoende binnen als je 2 keer per week vis eet, waarvan 1 keer vette vis. Goedkopere vis uit de diepvries is ook een prima keuze”.

Door de crisis verspillen we minder
De crisis zorgt ervoor dat we zorgvuldiger met ons eten omgaan. Bijna de helft geeft aan minder eten weg te gooien, 4 op de 10 mensen kookt vaker precies genoeg zodat er geen restjes overblijven en bijna 4 op de 10 geeft aan dat ze vaker kliekjes eten.

Gezond eten kan goedkoop
Het Voedingscentrum heeft ook de kosten van een gezond eetpatroon laten berekenen. Aan de hand van 7 gezonde dagmenu’s is berekend voor hoeveel geld je gezond en gevarieerd kunt eten. Hieruit blijkt dat een dagmenu maar 5 euro hoeft te kosten. Dat kan door slim in te kopen, bijvoorbeeld door seizoensgroenten of diepvriesproducten te nemen. Onder deze 5 euro valt ontbijt, lunch, avondeten en extra’s.

Over de onderzoeken
Onderzoeksbureau GfK voerde het onderzoek uit naar eetgewoonten en koopgedrag tijdens de crisis. Het is een representatieve steekproef van 1.364 personen van boven de 18 jaar. Zij kregen vragen over veranderingen in hun aankoop- en voedingspatroon als gevolg van de economische crisis.

Iedere sporter kan vanaf nu gebruik maken van de ontspannings- en visualisatieoefeningen die vorig jaar speciaal ontwikkeld zijn voor het Nederlands Olympisch Team. De mentale oefeningen ondersteunden de topsporters bij het verbeteren van prestaties, bij herstel na inspanning of soms bij revalidatie van blessures.

Sportpsychologe Afke van de Wouw en het [...]]]> Gerichte ontspanning en visualisatie verbetert sportprestaties

Iedere sporter kan vanaf nu gebruik maken van de ontspannings- en visualisatieoefeningen die vorig jaar speciaal ontwikkeld zijn voor het Nederlands Olympisch Team. De mentale oefeningen ondersteunden de topsporters bij het verbeteren van prestaties, bij herstel na inspanning of soms bij revalidatie van blessures.

Sportpsychologe Afke van de Wouw en het Van Praag Instituut in Utrecht maakten de serie Sports Imagery oefeningen in opdracht van de NOC*NSF, in de aanloop naar de Spelen in Londen.

Visualisatieoefeningen beïnvloeden de werking van het brein, zo blijkt uit talrijke studies. Een hoogspringer die zijn aanloop, afzet, sprong en landing visualiseert, activeert dezelfde gebieden in zijn hersenen als die hij of zij gebruikt bij de fysieke uitvoering. De sporter oefent dus in gedachten, op elk gewenst moment. Onder Amerikaanse topsporters is het gebruik van visualisatietechnieken de laatste jaren populair geworden. Ook het Olympic Team Netherlands van 2012 heeft ervaren dat de kracht van verbeelding groot is.

Prestatie, herstel en revalidatie

De serie Sports Imagery oefeningen is onderverdeeld in drie groepen:

1.            Peak Performance: ter ondersteuning van de sportprestatie.

2.            Recovery: om het herstel na inspanning te bevorderen.

3.            Rehabilitation: ter ondersteuning van de revalidatie in geval van blessures.

Elke groep begint met een instructie voor gebruik, gevolgd door ontspanningsoefeningen en een aantal visualisatie-oefeningen. Elke oefening bevat gesproken tekst, ondersteund door muziek. Elke groep oefeningen eindigt met affirmaties, ofwel positieve uitspraken die je helpen je aandacht te richten op dat wat je wilt bereiken.

De oefeningen zijn te downloaden op www.sportsimagery.nl. Hier is ook meer informatie te vinden over sports imagery. Bekende sporters als Erben Wennemars en Mark Tuitert vertellen bijvoorbeeld hoe zij visualisatie toepassen.

Afke van de Wouw

Afke van de Wouw is sportpsycholoog, bewegingswetenschapper en voormalig fysiotherapeut, met aandacht voor de mentale aspecten van sport. Zij werkt voor sportorganisaties, coacht sporters, teams en coaches, geeft lezingen en workshops. Meer informatie: www.afkevandewouw.nl

Van Praag Instituut

Het Van Praag Instituut in Utrecht ontwikkelde Gezonde Verbeelding, een serie cd’s met ontspannings- en visualisatieoefeningen bij o.a. pijn, chemotherapie en (hart-)operaties. Vanuit deze ervaring en deskundigheid kwamen de Sports Imagery-cd’s tot stand. Meer informatie: vanpraaginstituut.nl

Afvallen bij kanker kan ongunstig zijn [...]]]> Patiënten met kanker vallen vaak onbedoeld af, waardoor ze zich zwakker voelen en een hoger risico op complicaties hebben. Barbara van der Meij onderzocht de effecten van omega-3 vetzuren uit visolie op gewicht, spiermassa en kwaliteit van leven bij patiënten met kanker. Zij promoveert 21 maart bij VU medisch centrum.

Afvallen bij kanker kan ongunstig zijn en wordt veroorzaakt door een samenspel van factoren. Kanker ontregelt het immuunsysteem en de stofwisseling. Daarnaast kan de eetlust van de patiënt afnemen, door de ziekte zelf of door de bijwerkingen van de behandeling.

In een literatuurstudie heeft diëtist en onderzoeker Van der Meij uitgezocht wat de effecten zijn van voeding met extra omega-3 vetzuren uit visolie bij patiënten met kanker. Zij keek daarbij naar gewichtsverlies, kwaliteit van leven, complicaties en overlijden. Uit de literatuur blijkt dat extra omega-3 vetzuren positieve effecten hebben op lichaamskracht en kwaliteit van leven, maar geen effect hebben op gewichtsverlies en overlijden.

Van der Meij onderzocht ook zelf de gegevens over het gewichtsverloop van 51 patiënten met longkanker. In haar proefschrift laat zij zien dat een groot deel van de patiënten met kanker op het tijdstip van de diagnose al waren afgevallen. Tijdens de behandeling namen gewicht en de spiermassa verder af. De gewichtsafname bleek gepaard te gaan met een slechtere kwaliteit van leven en een kortere levensduur, opvallend genoeg óók bij patiënten met overgewicht. Mogelijk is afvallen bij kanker dus ook slecht voor mensen die eigenlijk te dik zijn.

Van der Meij onderzocht ook het effect van omega-3 vetzuren uit visolie bij patiënten met longkanker tijdens chemoradiotherapie. De twintig patiënten die drinkvoeding met omega-3 vetzuren gebruikten, hadden minder gewichtsverlies en minder verlies van spiermassa dan de twintig patiënten die een placebo-drinkvoeding kregen. Aan het einde van de chemoradiotherapie waren de patiënten die drinkvoeding met omega-3 vetzuren kregen, actiever en rapporteerden ze een betere kwaliteit van leven.

Van der Meij pleit voor grootser aangepakt onderzoek met meer patiënten om uit te zoeken hoe visolie een positieve bijdrage kan leveren aan de verbetering van de conditie en kwaliteit van leven bij patiënten met kanker. Zo is er al een onderzoeksprojectplan klaar naar de effecten van extra voeding gecombineerd met training door de fysiotherapeut, speciaal voor kankerpatiënten.

Cachexie
Onder andere door de opkomst van effectieve behandelingen zijn de overlevingskansen van patiënten met kanker gestegen. De bijwerkingen van deze behandelingen leiden echter vaak tot voedingsproblemen. Daarnaast ontregelt kanker het immuunsysteem en de stofwisseling, wat leidt tot een verhoogd rustmetabolisme, afbraak van spier- en vetweefsel en een verminderde eetlust. Deze factoren veroorzaken vaak ernstig gewichtsverlies en zwakte, ook wel uitgedrukt als ‘cachexie’. Dit syndroom is niet succesvol te behandelen met een conventionele voedingsinterventie. Meervoudig onverzadigde omega-3 vetzuren uit visolie staan bekend om hun immuunmodulerende werking, en zouden mogelijk een gunstig effect kunnen hebben op cachexie. Het promotieonderzoek van Barbara van der Meij richtte zich op effecten van suppletie met omega-3 vetzuren op gewicht, spiermassa en kwaliteit van leven bij patiënten met kanker.

Bron:VU Medisch Centrum

De landelijke diabetescheck die een week lang gehouden wordt in apotheken spoort jaarlijks nieuwe mensen op met een risico op diabetes. Naar [...]]]> Nu diabetes type 2 (‘ouderdomsdiabetes’) wereldwijd is uitgegroeid tot een epidemie, is preventie belangrijker dan ooit. Diabetes gaat gepaard met complicaties die op den duur leiden tot hart- en vaatziekten, nierschade, blindheid en dementie.

De landelijke diabetescheck die een week lang gehouden wordt in apotheken spoort jaarlijks nieuwe mensen op met een risico op diabetes. Naar schatting hebben 250.000 mensen diabetes zonder het zelf te weten. Vroegtijdige opsporing van diabetes is belangrijk, omdat een juiste behandeling kan helpen om de gevolgen er van zolang mogelijk te voorkomen, zoals een hartinfarct.

Ook mensen met ‘prediabetes’ worden met de diabetescheck opgespoord. Dat zijn mensen die nog geen diabetes hebben, maar wel verhoogde bloedsuikerwaarden in nuchtere toestand. Geschat wordt dat 7 tot 9% van de volwassen bevolking in het gebied van prediabetes valt. Deze mensen lopen een groot risico om diabetes te krijgen. Bij ongeveer 40-50% van hen komt het inderdaad tot diabetes. Een gerichte aanpassing in leefstijl en eetgewoonten is een belangrijke maatregel om de omslag naar diabetes te helpen voorkomen.

Het is nog de vraag of mensen met gestoorde nuchtere bloedsuikerwaarden ook al medicijnen tegen diabetes nodig hebben of dat volstaan kan worden met het naleven van leefstijl- en voedingsadviezen. In ieder geval is het duidelijk dat mensen met prediabetes goed in de gaten gehouden moeten worden, omdat ze een hoog risico lopen op hart- en vaatziekten.

Keukenkruid

Recent is in Diabetes Care, het vakblad van de American Diabetes Association, een publicatie verschenen van een studie bij mensen met prediabetes. Deze studie laat zien dat het gebruik van curcumine-extract uit kurkuma, in aanvulling op voorlichting over leefstijl (dieet en oefeningen), gunstige effecten heeft bij prediabetes en de ontwikkeling naar diabetes type 2 kan afremmen.

Curcumine is de gele kleurstof uit kurkuma (geelwortel) dat onder meer een van de hoofdbestanddelen is van kerriepoeder.

De nieuwe studie telde 237 deelnemers met prediabetes en werd uitgevoerd in het academisch medisch centrum van de Srinakharinwirot Universiteit in Thailand. De ene helft van de proefpersonen kreeg driemaal daags twee capsules met 250 mg curcumine en de andere helft kreeg een placebo. De studie duurde negen maanden en werd door 201 deelnemers voltooid.

Niemand in de curcumine-groep kreeg diabetes, terwijl in de placebogroep 19 personen (16,4%) diabetes ontwikkelden. Opmerkelijk was dat de gestoorde waarden die prediabetes kenmerken, allemaal genormaliseerd waren door het gebruik van curcumine. Medicijnen tegen diabetes vertonen een effect op een of enkele van deze waarden, maar niet zo zeer op alle waarden.

In de curcumine-groep normaliseerden de nuchtere glucosespiegels, de glucose-intolerantie en de verhoogde HbA1c-waarden. Verhoogde HbA1c-waarden dragen sterk bij aan het optreden van hart- en vaatziekten. Bovendien verminderde de insulineresistentie en verbeterde de functie van cellen in de alvleesklier die insuline produceren (beta-cellen). In de placebogroep waren deze parameters allemaal verslechterd. Verder was aan het eind van de studie het lichaamsgewicht gemiddeld 6 kg lager bij de deelnemers die curcumine kregen dan bij de placebogroep en de buikomtrek gemiddeld 7 cm minder.

Personen met prediabetes hebben al een verlies van 30-40% van betacellen in de pancreas (alvleesklier) en 10% heeft al aandoeningen aan de kleine bloedvaten ten gevolge van verhoogde glucose bloedspiegels. Dat benadrukt nog eens het belang van de opsporing en een effectieve aanpak van prediabetes.

Het veel toegepaste antidiabetes geneesmiddel metformine verlaagt wel is waar verhoogde glucose bloedspiegels, maar verlaagt niet de verhoogde HbA1c-waarden en heeft geen beschermend effect op de beta-cellen. Middelen als pioglitazon doen dat wel, maar hebben helaas ernstige bijwerkingen.

Conclusie

Deze studie toont aan dat curcumine een nuttig en veilig middel kan zijn ter preventie van de ontwikkeling van type 2-diabetes bij mensen met prediabetes. Langere termijnstudies bij grotere en meer diverse populaties zijn nog nodig om de veelbelovende effecten van curcumine verder te kunnen bevestigen.

Kurkuma wordt in Oost-Azië al heel lang traditioneel toegepast voor diverse medicinale doeleinden. Meerdere wetenschappelijke studies bij mensen hebben inmiddels de veiligheid en verdraagbaarheid aangetoond van curcumine-extract uit kurkuma.

Bronnen:

- Chuengsamarn S, Rattanamongkolgul S, Luechapudiporn R, et al. Curcumin extract for prevention of type 2 diabetes. Diabetes Care. 2012 Nov;35(11):2121-7.

- DeFronzo RA, Abdul-Ghani MA. Preservation of β-cell function: the key to diabetes prevention.      J Clin Endocrinol Metab. 2011 Aug;96(8):2354-66.